Η Βία στα σχολεία*

• ΒΙΑ ΣΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ [γενικές παρατηρήσεις]
  
  Τι είναι τρομοκρατία
  
  Επαναλαμβανόμενη, για μεγάλο χρονικό διάστημα, συστηματική επιθετική συμπεριφορά που ασκείται από άτομο ή ομάδα σε άλλο άτομο ή ομάδα. [το μεμονωμένο περιστατικό δε συνιστά τρομοκρατία]. Επίσης πρέπει να γίνει διάκριση της τρομοκρατίας από τη βία, την επιθετική συμπεριφορά.
  Διακρίνεται σε λεκτική, σωματική, ψυχολογική.
  Λεκτική βία : χρήση υβριστικών λέξεων που μειώνουν την προσωπικότητα του άλλου. Χρησιμοποιούνται κυρίως ονόματα που έχουν σχέση με την οικονομική - κοινωνική κατάσταση, με το sex ή την εξωτερική εμφάνιση.
  Σωματική βία: ασκείται κυρίως από αγόρια με ανάλογα προσόντα σε αγόρια ή κορίτσια, αλλά τώρα τελευταία και από κορίτσια σε κορίτσια .
  Ψυχολογική βία : ο αποκλεισμός, η απομόνωση, οι απειλές.
  Εκφοβισμός : είναι τρόπος έκφρασης και εκδηλώνεται ως επιθετικότητα και γενικά ως αντικοινωνική συμπεριφορά.
  
  Επισημάνσεις
  
  1. «Δεν πειράζει»: αδιαφορία για το περιστατικό θεωρώντας το τυχαίο και άνευ σημασίας.
  2. «Έτσι μεγαλώνει το παιδί, ψήνεται, έτσι θα γίνει άντρας»
  3. «Μυστικότητα»: Να μην εκτεθεί κανείς.
  4. Αναλαμβάνουν οι μεγάλοι να λύσουν το πρόβλημα.
  5. Συχνά το θύμα πηγαίνει «γυρεύοντας».
  6. Σε κάποιες περιπτώσεις το παιδί είναι θύμα, ενώ σε άλλες είναι θύτης.
  7. Ένα μέρος μαθητών ασκεί βία, ένα μέρος δέχεται τη βία και ένα άλλο μέρος κάνει και τα δύο.
  8. Πολλοί εντάσσονται στις ομάδες βίας για να μην κινδυνεύουν [ κυρίως σε μικρές ηλικίες, μεγαλώνοντας απομακρύνονται].
  9. Ένας στους δυο μαθητές που δέχεται βία δεν το λέει [ χαρακτηριστική η φράση : όσο λιγότερα ακούτε στο σχολείο για τη βία, τόσο περισσότερα γίνονται].
  10. Μεγαλύτερη δυσπιστία στο σχολείο, λιγότερη στο σπίτι.
  11. Τα παιδιά δε μιλάνε γιατί :
  Ø φοβούνται ότι θα χειροτερέψει η κατάσταση
  Ø αν ομολογήσουν, ταπεινώνονται
  Ø θεωρούν ότι υπάρχει αδιέξοδο – δεν υπάρχουν οι κατάλληλοι για βοήθεια.
  Ø δεν κατανοούν πόσο σοβαρό είναι το πρόβλημα
  Ø αν αναζητήσουν βοήθεια επιβεβαιώνουν το φόβο τους
  Ø συχνά παίρνουν συμβουλές για να απαντήσουν στις προκλήσεις, αλλά δεν μπορούν οπότε δε μιλάνε καθόλου.
  Ø δεν εμπιστεύονται γονείς και καθηγητές για το χειρισμό τους..
  Ø θεωρούν προδοσία το να μιλήσουν [ «καρφί», «Ιούδας»].
  
  
  Οι βασικότερες αιτίες :
  
  1. Ανατροφή: καθοριστικός παράγοντας ο γονιός και ο δάσκαλος, καθόσον λειτουργούν ως αναγκαία πρότυπα μίμησης.
  2. Τηλεόραση : εικόνα, ήχος , ταχύτητα.
  3. Περιβάλλον : βία στη βία
  4. Έλλειψη αγάπης
  5. Μεγάλη ελευθερία
  6. Ασταθής συμπεριφορά [ ανάλογα με τις διαθέσεις των γονιών διαμορφώνονται και οι συμπεριφορές]
  7. Αδιαφορία για τα περιστατικά
  8. Συναισθηματική αστάθεια των μεγαλυτέρων
  9. Υπερβολική σκληρότητα [ ξυλοδαρμοί κλπ]
  10. Σκληροί κανόνες στο σχολείο.
  11. Αλλοπρόσαλλη τακτική: συγκρούσεις ανάμεσα στους γονείς ή ανάμεσα στους καθηγητές [ άλλα κάνει ο ένας, άλλα ο άλλος]
  12. Ακατάλληλη - ανεπαρκής επίβλεψη.
  13. Ταπεινωτικές τιμωρίες
  14. Το σχολείο στοχεύει κυρίως στη γνώση με κάθε τίμημα και αδιαφορεί για την αγωγή.
  
  Πολιτική σχολείου -Καθήκοντα καθηγητή.
  
  1. Συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους. Η αντιμετώπιση κάθε κοινωνικού φαινομένου προϋποθέτει και απαιτεί την ύπαρξη και τη συνεργασία και άλλων φορέων. Για την περίπτωσή μας : σύλλογοι, οργανισμοί, κέντρα νεότητας, αθλητικά σωματεία, αντιπρόσωποι γειτονιάς, οδηγοί λεωφορείων, καταστηματάρχες κλπ.
  2. Καμία προσπάθεια επιβολής απόψεων [ το σχολείο να έχει οπωσδήποτε άποψη αλλά να μην τη θεωρεί ως μόνη σωστή].
  3. Το σχολείο οφείλει : να φροντίζει , να ανέχεται, να εμπιστεύεται, να σέβεται και να υποστηρίζει το παιδί.[ μαθητής με μαθητή, καθηγητής με μαθητή και καθηγητής με καθηγητή].
  4. Το σχολείο οφείλει να παρεμβαίνει αμέσως [ να μην ανέχεται καμιάς μορφής εκφοβισμό]
  5. Συνεργασία των εκπαιδευτικών : πολύ ευαίσθητο σημείο
  6. Ευθύνη και διάλογος στην προσπάθεια παρέμβασης
• 7. Καταρτισμός κανόνων σε συνεργασία με τους μαθητές : συζήτηση κανόνων [ δεν επιβάλλονται, αλλά προκύπτουν μετά από διάλογο], καθορισμός ποινών, ενημέρωση γονέων. Όλοι να ξέρουν από πριν τους κανόνες του παιγνιδιού – τι επιτρέπεται, τι απαγορεύεται, τι προβλέπεται σε κάθε περίπτωση – ούτως σώστε να αναλαμβάνει ο καθένας το μερίδιο των ευθυνών του.
  8. Πολύ καλός έλεγχος κτιρίων [ αυλή, τουαλέτες ]
  9. Δυνατότητες έμμεσου ελέγχου [έγκαιρη αναφορά περιστατικών, ανώνυμη καταγγελία μέσω τηλεφώνου κλπ]
  10. Προσεκτική μελέτη περιστατικών. Όχι επιπολαιότητες και επιδερμικές προσεγγίσεις. 11. Αμοιβές και κίνητρα στα παιδιά. Όχι απειλές και τιμωρίες αλλά βοήθεια, συνεργασία, στήριξη, συμβουλές. Η τιμωρία είναι η τελευταία λύση.
  12. Σε κάθε περίπτωση απαιτείται ηρεμία και αποφυγή λανθασμένων κινήσεων που ενθαρρύνουν τον εκφοβιστή και πτοούν το θύμα.
  13. Να αποφεύγουμε να κοινολογούμε το πρόβλημα προς κάθε κατεύθυνση.
  14. Αρχικός στόχος είναι να σταματήσει το φαινόμενο και όχι να βρεθεί ο θύτης οπωσδήποτε.
  15. Αποκατάσταση του περιστατικού μετά από επικοινωνία θύτη και θύματος χωρίς την επιβολή κυρώσεων.
  16. Οδηγός προς την οικογένεια [ πρακτικές οδηγίες για τη στάση της ].
  17. Ιδιαίτερη έμφαση στους καθηγητές τρομοκράτες. [μέθοδοι διδασκαλίας, συμπεριφορά]
  18. Εκπαίδευση καθηγητών υπευθύνων κατά ευρύτερες σχολικές μονάδες, δημιουργία αντιτρομοκρατικών κέντρων - σεμινάρια σε άλλους εκπαιδευτικούς.
  19. Τήρηση αρχείου συμβάντων για κάθε μαθητή. Όχι στις εύκολες δικαιολογίες και στα επαναλαμβανόμενα λάθη.
  20. Αξιολόγηση της πολιτικής που εφαρμόζεται.
  
  Νόμοι – Σχολείο
  
  1. Έντονο πρόβλημα με την πολυνομία [ασάφειες, αοριστίες, αντινομίες ]
  2. «Νόμος της αδιαφορίας»: πολύ σοβαρός και σημαντικός νόμος που αφορά την κηδεμονία.
  3. Το νομικό καθεστώς που διέπει τις σχέσεις μαθητή και σχολείου πρέπει να στηρίζεται στις εξής αρχές:
  
  
• Οι καθηγητές έχουν την ευθύνη για τις πράξεις του μαθητή όσο βρίσκεται εντός του σχολικού περιβάλλοντος [ με τη λήξη του ωραρίου λήγει και η σχέση μαθητή και σχολείου, το σχολείο αναλαμβάνει τη φύλαξη του σχολείου όσο δε γίνονται μαθήματα ]
• Εφόσον κάτι έπεσε στην αντίληψη του σχολείου είναι υπεύθυνο για ό,τι ακολουθεί
• Απαγορεύεται η χρήση βίας από τους καθηγητές.
• Οι γονείς εμπιστεύονται το σχολείο
• Το σχολείο πληρώνει αποζημίωση στο μαθητή με απόφαση δικαστηρίου ή και χωρίς αυτή [ προστασία γοήτρου ].

Το παρόν δημοσιεύτηκε στον τοπικό τύπο των Τρικάλων το Σεπτέμβρη του 2000

Ανθρώπινα δικαιώματα

ΑΡΘΡΟ 1
Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και στα δικαιώματα. Είναι προικισμένοι με λογική και συνείδηση, και οφείλουν να συμπεριφέρονται μεταξύ τους με πνεύμα αδελφοσύνης.

ΑΡΘΡΟ 2
Κάθε άνθρωπος δικαιούται να επικαλείται όλα τα δικαιώματα και όλες τις ελευθερίες που προκηρύσσει η παρούσα Διακήρυξη, χωρίς καμία απολύτως διάκριση, ειδικότερα ως προς τη φυλή, το χρώμα, το φύλο, τη γλώσσα, τις θρησκείες, τις πολιτικές ή οποιεσδήποτε άλλες πεποιθήσεις, την εθνική ή κοινωνική καταγωγή, την περιουσία, τη γέννηση ή οποιαδήποτε άλλη κατάσταση.
Δεν θα μπορεί ακόμη να γίνεται καμία διάκριση εξαιτίας του πολιτικού, νομικού ή διεθνούς καθεστώτος της χώρας από την οποία προέρχεται κανείς, είτε πρόκειται για χώρα ή εδαφική περιοχή ανεξάρτητη, υπό κηδεμονία ή υπεξουσία ή που βρίσκεται υπό οποιονδήποτε άλλον περιορισμό κυριαρχίας.

ΑΡΘΡΟ 3
Κάθε άτομο έχει δικαίωμα στη ζωή, την ελευθερία και την προσωπική του ασφάλεια.

ΑΡΘΡΟ 4
Κανείς δεν επιτρέπεται να ζει υπό το καθεστώς δουλείας, ολικής ή μερικής Η δουλεία και το δουλεμπόριο υπό οποιαδήποτε μορφή απαγορεύονται.

ΑΡΘΡΟ 5
Κανείς δεν επιτρέπεται να υποβάλλεται σε βασανιστήρια ούτε σε ποινή ή μεταχείριση σκληρή, απάνθρωπη ή ταπεινωτική.

ΑΡΘΡΟ 6
Καθένας, όπου κι αν βρίσκεται, έχει δικαίωμα στην αναγνώριση της νομικής του προσωπικότητας.

ΑΡΘΡΟ 7
Όλοι είναι ίσοι απέναντι στον νόμο και έχουν δικαίωμα σε ίση προστασία του νόμου, χωρίς καμία απολύτως διάκριση. Όλοι έχουν δικαίωμα σε ίση προστασία από κάθε διάκριση που θα παραβίαζε την παρούσα Διακήρυξη και από κάθε πρόσκληση για μια τέτοια δυσμενή διάκριση.

ΑΡΘΡΟ 8
Καθένας έχει δικαίωμα να ασκεί αποτελεσματικά ένδικα μέσα στα αρμόδια εθνικά δικαστήρια κατά των πράξεων που παραβιάζουν τα θεμελιακά δικαιώματα τα οποία του αναγνωρίζουν το Σύνταγμα και ο νόμος.

ΑΡΘΡΟ 9
Κανείς δεν μπορεί να συλλαμβάνεται, να κρατείται ή να εξορίζεται αυθαίρετα.

ΑΡΘΡΟ 10
Καθένας έχει το δικαίωμα, με πλήρη ισότητα, να εκδικάζεται ή υπόθεσή του δίκαια και δημόσια, από δικαστήριο ανεξάρτητο και αμερόληπτο, που θα αποφασίσει είτε για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του είτε, σε περίπτωση ποινικής διαδικασίας, για το βάσιμο της κατηγορίας που στρέφεται εναντίον του.

ΑΡΘΡΟ 11
Κάθε κατηγορούμενος για ποινικό αδίκημα πρέπει να θεωρείται αθώος, ωσότου διαπιστωθεί η ενοχή του σύμφωνα με το νόμο, σε ποινική δίκη, κατά την οποία θα του έχουν εξασφαλιστεί όλες οι απαραίτητες για την υπεράσπισή του εγγυήσεις.
Κανείς δεν θα καταδικάζεται για πράξεις ή παραλείψεις που κατά τον χρόνο που τελέστηκαν, δεν συνιστούσαν αξιόποινο αδίκημα κατά το εσωτερικό ή το διεθνές δίκαιο. Επίσης, δεν επιβάλλεται ποινή βαρύτερη από εκείνη που ίσχυε κατά τον χρόνο που τελέστηκε η αξιόποινη πράξη.

ΑΡΘΡΟ 12
Κανείς δεν επιτρέπεται να υποστεί αυθαίρετες επεμβάσεις στην ιδιωτική του ζωή, την οικογένεια, την κατοικία ή την αλληλογραφία του, ούτε προσβολές της τιμής και της υπόληψής του. Καθένας έχει το δικαίωμα να τον προστατεύσουν οι νόμοι από επεμβάσεις αυτού και προσβολές αυτού του είδους.

ΑΡΘΡΟ 13
Καθένας έχει το δικαίωμα να κυκλοφορεί ελεύθερα και να εκλέγει τον τόπο της διαμονής του στο εσωτερικό ενός κράτους.

ΑΡΘΡΟ 14
Κάθε άτομο που καταδιώκεται έχει το δικαίωμα να ζητά άσυλο και να του παρέχεται άσυλο σε άλλες χώρες. Το δικαίωμα αυτό δεν μπορεί κανείς να το επικαλεστεί, σε περίπτωση δίωξης για πραγματικό αδίκημα του κοινού ποινικού δικαίου ή για ενέργειες αντίθετες προς τους σκοπούς και τις αρχές του ΟΗΕ.

ΑΡΘΡΟ 15
Καθένας έχει το δικαίωμα μιας ιθαγένειας. Κανείς δεν μπορεί να στερηθεί αυθαίρετα την ιθαγένειά του ούτε το δικαίωμα να αλλάξει ιθαγένεια.

ΑΡΘΡΟ 16
Από τη στιγμή που θα φθάσουν σε ηλικία γάμου, ο άνδρας και η γυναίκα, χωρίς κανένα περιορισμό εξαιτίας της φυλής, της εθνικότητας ή της θρησκείας, έχουν το δικαίωμα να παντρεύονται και να ιδρύουν οικογένεια. Και οι δύο έχουν ίσα δικαιώματα ως προς τον γάμο, κατά τη διάρκεια του γάμου και κατά τη διάρκεια του γάμου και κατά τη διάλυσή του.
Γάμος δεν μπορεί να συναφθεί παρά μόνο με ελεύθερη και πλήρη συναίνεση των μελλονύμφων.
Η οικογένεια είναι το φυσικό και βασικό στοιχείο της κοινωνίας και έχει το δικαίωμα της προστασίας από την κοινωνία και το κράτος.

ΑΡΘΡΟ 17
Κάθε άτομο, μόνο του ή με άλλους, έχει το δικαίωμα της ιδιοκτησίας.
Κανείς δεν μπορεί να στερηθεί αυθαίρετα την ιδιοκτησία του.

ΑΡΘΡΟ 18
Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα της ελευθερίας της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας στο δικαίωμα αυτό περιλαμβάνεται η ελευθερία για την αλλαγή θρησκείας ή πεποιθήσεων, όπως και η ελευθερία να εκδηλώνει κανείς τη θρησκεία του ή τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, μόνος ή μαζί με άλλους, δημόσια ή ιδιωτικά, με τη διδασκαλία, την άσκηση, τη λατρεία και με την τέλεση θρησκευτικών τελετών.

ΑΡΘΡΟ 19
Καθένας έχει το δικαίωμα της ελευθερίας της γνώμης και της έκφρασης, που σημαίνει το δικαίωμα να μην υφίσταται δυσμενείς συνέπειες για τις γνώμες του, και το δικαίωμα να αναζητεί, να παίρνει και να διαδίδει πληροφορίες και ιδέες με οποιοδήποτε μέσο έκφρασης, και από όλο τον κόσμο.

ΑΡΘΡΟ 20
Καθένας έχει το δικαίωμα να συνέρχεται και να συνεταιρίζεται ελεύθερα και για ειρηνικούς σκοπούς. Κανείς δεν μπορεί να υποχρεωθεί να συμμετέχει σε ορισμένο σωματείο.

ΑΡΘΡΟ 21
Καθένας έχει το δικαίωμα να συμμετέχει στη διακυβέρνηση της χώρα του, άμεσα ή έμμεσα, με αντιπροσώπους ελεύθερα εκλεγμένους.
Καθένας έχει το δικαίωμα να γίνεται δεκτός, υπό ίσους όρους, στις δημόσιες υπηρεσίες της χώρας του.
Η λαϊκή θέληση είναι το θεμέλιο της κρατικής εξουσίας·η θέληση αυτή πρέπει να εκφράζεται με τίμιες εκλογές, οι οποίες πρέπει να διεξάγονται περιοδικά, με καθολική, ίση και μυστική ψηφοφορία, ή με αντίστοιχη διαδικασία που να εξασφαλίζει την ελευθερία της εκλογής.

ΑΡΘΡΟ 22
Κάθε άτομο ως μέλος του κοινωνικού συνόλου, έχει δικαίωμα κοινωνικής προστασίας η κοινωνία, με την εθνική πρωτοβουλία και τη διεθνή συνεργασία, ανάλογα πάντα με την οργάνωση και τις οικονομικές δυνατότητες κάθε κράτους, έχει χρέος να του εξασφαλίσει την ικανοποίηση των οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωμάτων που είναι απαραίτητα για την αξιοπρέπεια και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του.

ΑΡΘΡΟ 23
Καθένας έχει το δικαίωμα να εργάζεται και να επιλέγει ελεύθερα το επάγγελμα του, να έχει δίκαιες και ικανοποιητικές συνθήκες εργασίας και να προστατεύεται από την ανεργία.

ΑΡΘΡΟ 24
Καθένας έχει το δικαίωμα στην ανάπαυση, σε ελεύθερο χρόνο, και ιδιαίτερα, σε λογικό περιορισμό του χρόνου εργασίας και σε περιοδικές άδειες με πλήρεις αποδοχές.

ΑΡΘΡΟ 25
Καθένας έχει το δικαίωμα σε ένα βιοτικό επίπεδο ικανό να εξασφαλίσει στον ίδιο και στην οικογένειά του υγεία και ευημερία, και ειδικότερα τροφή, ρουχισμό, κατοικία, ιατρική περίθαλψη, όπως και τις απαραίτητες κοινωνικές υπηρεσίες. Έχει ακόμα δικαίωμα σε ασφάλιση για την ανεργία, την αρρώστια, την αναπηρία, τη χηρεία, τη γεροντική ηλικία, όπως και για όλες τις άλλες περιπτώσεις που στερείται τα μέσα της συντήρησής του, εξαιτίας περιστάσεων ανεξάρτητων από τη θέληση του.
Η μητρότητα και η παιδική ηλικία έχουν δικαίωμα ειδικής μέριμνας και περίθαλψης. Όλα τα παιδιά, ανεξάρτητα αν είναι νόμιμα ή εξώγαμα, απολαμβάνουν την ίδια κοινωνική προστασία

ΑΡΘΡΟ 26
Καθένας έχει δικαίωμα στην εκπαίδευση. Η εκπαίδευση πρέπει να παρέρχεται δωρεάν, τουλάχιστον στη στοιχειώδη και βασική βαθμίδα της. Η στοιχειώδης εκπαίδευση είναι υποχρεωτική. Η τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση πρέπει να εξασφαλίζει για όλους. Η πρόσβαση στην ανώτατη παιδεία πρέπει να είναι ανοικτή σε όλους, υπό ίσους όρους, ανάλογα με τις ικανότητες τους.
Η εκπαίδευση πρέπει να αποβλέπει στην πλήρη ανάπτυξη της ανθρώπινης προσωπικότητας και στην ενίσχυση του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιακών ελευθεριών. Πρέπει να προάγει την κατανόηση, την ανεκτικότητα και τη φιλία ανάμεσα σε όλα τα έθνη και σε όλες τις φυλές και τις θρησκευτικές ομάδες, και να ευνοεί την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων των Ηνωμένων Εθνών για τη διατήρηση της ειρήνης.

ΑΡΘΡΟ 27
Καθένας έχει το δικαίωμα να συμμετέχει ελεύθερα στην πνευματική ζωή της κοινότητας, να χαίρεται τις καλές τέχνες και να μετέχει στην επιστημονική πρόοδο και στα αγαθά της.
Καθένας έχει το δικαίωμα να προστατεύονται τα ηθικά και υλικά συμφέροντά του που απορρέουν από κάθε είδους επιστημονική, λογοτεχνική ή καλλιτεχνική παραγωγή του.

ΑΡΘΡΟ 28
Καθένας έχει το δικαίωμα να επικρατεί μια κοινωνική και διεθνής τάξη, μέσα στην οποία τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που προκηρύσσει η παρούσα Διακήρυξη να μπορούν να πραγματώνονται σε όλη τους την έκταση.

ΑΡΘΡΟ 29
Το άτομο έχει καθήκοντα απέναντι στην κοινότητα, μέσα στα πλαίσια της οποίας και μόνο είναι δυνατή η ελεύθερη και ολοκληρωμένη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του.
Στην άσκηση των δικαιωμάτων του και στην απόλαυση των ελευθεριών του κανείς δεν υπόκειται παρά μόνο στους περιορισμούς που ορίζονται από τους νόμους, με αποκλειστικό σκοπό να εξασφαλίζεται η αναγνώριση και ο σεβασμός των δικαιωμάτων και των ελευθεριών των άλλων, και να ικανοποιούνται οι δίκαιες απαιτήσεις της ηθικής, της δημόσιας τάξης και του γενικού καλού, σε μια δημοκρατική κοινωνία.
Τα δικαιώματα αυτά και οι ελευθερίες δεν μπορούν, σε καμία περίπτωση, να ασκούνται αντίθετα προς τους σκοπούς και τις αρχές των Ηνωμένων Εθνών.

ΑΡΘΡΟ 30
Καμία διάταξη της παρούσας Διακήρυξης δεν μπορεί να ερμηνευθεί παρέχει σε ένα κράτος, σε μια ομάδα ή σε ένα άτομο οποιαδήποτε δικαίωμα να επιδίδεται σε ενέργειες ή να εκτελεί πράξεις που αποβλέπουν

ΠΑ.Σ.Κ. ΚΑΘΗΓΗΤΩΝ Δ.Ε. Ν. ΤΡΙΚΑΛΩΝ

Α. Υποψηφιότητες για το Π.Υ.Σ.Δ.Ε ΤΡΙΚΑΛΩΝ

1. Αλεξίου Αρετή του Αντωνίου

2. Βαρσάνης Βασίλειος του Αποστόλου

3. Ζαφείρης Νικόλαος του Αχιλλέα

4. Μπουλογεώργος Στέφανος του Φωτίου

5. ΠαπαθανασίουΈλλη του Ηλία

6. Παπαχρήστου Στυλιανή του Χαράλαμπου

7. Ρούβαλης Σωτήριος του Θεόφιλου

8. Σουλιόπουλος Γεώργιος του Βασιλείου

9. Τζέλης Αντώνιος του Αχιλλέα

10. Τζίμας Πέτρος του Στεργίου

11. Χατζηδάκη Μαρία του Θεμιστοκλή


Β. Υποψηφιότητες για το Α.Π.Υ.Σ.Δ.Ε

1. Κάκλα Βασιλική του Αλεξάνδρου

2. Μπουλογεώργος Στέφανος του Φωτίου

3. Σουλιόπουλος Γεώργιος του Βασιλείου


Γ. Υποψηφιότητες για το Κ.Υ.Σ.Δ.Ε

1. Τσέλιος Θεόδωρος του Χρήστου

Τρίκαλα 30/9/2008

Θέματα Έκφρασης Έκθεσης Γ΄Λυκείου 2000

1 ΙΟΥΝΙΟΥ 2000

ΚΕΙΜΕΝΟ
Μια σημαντική πρόκληση στο ξεκίνημα του 21ου αιώνα είναι με ποιον τρόπο θα διαφυλαχθούν τα ιδανικά της ειρήνης, της ελευθερίας και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Η απάντηση είναι: κατάλληλη αγωγή και παιδεία. Το ίδιο ισχύει για τα ηθικά διλήμματα που θέτει η ασύλληπτη επιστημονική πρόοδος (κλωνοποίηση, παραγωγή ανθρώπινων εμβρύων, μεταλλαγμένα προϊόντα, οικολογικές καταστροφές κ.ά.). Το κράτος πρόσφερε ως τώρα εκπαίδευση και λιγότερο παιδεία. Η ευρύτερη καλλιέργεια είναι προσωπική κατάκτηση που απαιτεί θυσίες. Η διά βίου εκπαίδευση και κατάρτιση μετατοπίζει το κέντρο βάρους από το κράτος στο άτομο, το οποίο οφείλει να έρθει σε επαφή με πολλούς τομείς γνώσης σε διάφορες μορφές της. Η μετάβαση από την τοπική στην παγκόσμια κοινωνία προϋποθέτει γλωσσομάθεια, ανοχή στη διαφορετικότητα και στον πολυπολιτισμό, πνεύμα συνεργασίας και συναδέλφωσης στο «παγκόσμιο χωριό», στο οποίο έχει μεταβληθεί ο πλανήτης μας. Και εδώ στην Ελλάδα έχουν γίνει ορατές οι πολλαπλές όψεις της παγκοσμιοποίησης στην κοινωνιολογική και οικονομική εκδοχή της. Τα όρια των εθνικών κρατών, στην παραδοσιακή μορφή τους, εξαλείφονται, καθώς διακινούνται εκατομμύρια άνθρωποι, αγαθά και ιδέες με απίστευτη ταχύτητα.
Η εμμονή όμως στα οικονομικά συμφέροντα και στους κανόνες της ελεύθερης αγοράς, η επιβολή του καταναλωτικού προτύπου της αφθονίας, το διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στα φτωχά και στα πλούσια κράτη, η κρίση της δημοκρατικής συμμετοχής και του κράτους πρόνοιας, η κοινωνική περιθωριοποίηση και ο αποκλεισμός και τόσα άλλα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος δημιουργούν κλίμα ανησυχίας για το μέλλον.
Η αισιοδοξία για την πορεία του κόσμου κατά την τρίτη χιλιετία μπορεί να προκύψει από τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου και της αποστολής της εκπαίδευσης. Το παλιό μοντέλο που ισχύει ακόμη στην Ελλάδα και το οποίο στηρίζεται σε ποσοτικά κριτήρια (συσσώρευση γνώσεων στο παραδοσιακό γνωσιοκεντρικό σχολείο) πρέπει να αντικατασταθεί από ποιοτικά κριτήρια. Η απλή παροχή γνώσεων δεν ωφελεί πια. Οι μαθητές και οι φοιτητές, όπως και κάθε άνθρωπος, πρέπει να μάθουν να αξιοποιούν τις ευκαιρίες για μάθηση, που τους δίνονται σε όλη τη διάρκεια της ζωής τους.
Στην έκθεση της Διεθνούς Επιτροπής της UNESCO για την εκπαίδευση στον 21ο αιώνα τονίζεται ότι η διά βίου εκπαίδευση πρέπει να στηρίζεται στους παρακάτω τέσσερις πυλώνες, που αποτελούν διαφορετικά είδη μάθησης: 1.Μαθαίνω πώς να αποκτώ τη γνώση, συνδυάζοντας ικανοποιητικά μια ευρύτατη γενική παιδεία με τη δυνατότητα εμβάθυνσης σε ορισμένα θέματα. 2. Μαθαίνω να ενεργώ με τέτοιον τρόπο, ώστε να αποκτώ όχι μόνο επαγγελματική κατάρτιση αλλά και γενικότερα τη δυνατότητα να αντιμετωπίζω διάφορες καταστάσεις και να εργάζομαι αρμονικά σε ομάδες. 3. Μαθαίνω να συμβιώνω, κατανοώντας τους άλλους και έχοντας επίγνωση των κοινωνικών αλληλεξαρτήσεων - συμβάλλοντας στην πραγματοποίηση κοινών δράσεων και στη διευθέτηση των συγκρούσεων-, με σεβασμό στις αξίες του πλουραλισμού, της αμοιβαίας κατανόησης και της ειρήνης. 4. Μαθαίνω να ζω με τέτοιον τρόπο, ώστε να αναπτύσσω την προσωπικότητά μου και να μπορώ να ενεργώ με μεγαλύτερη αυτονομία και περισσότερη κρίση και προσωπική υπευθυνότητα. Για τον λόγο αυτόν η εκπαίδευση δεν πρέπει να παραμελεί την ανάπτυξη των ατομικών δυνατοτήτων, τη μνήμη, τη λογική κρίση, την αίσθηση του ωραίου, τις φυσικές ικανότητες του ατόμου και τη δεξιότητα της επικοινωνίας, με παράλληλη ευαισθησία στη χρήση της μητρικής γλώσσας. (Κείμενο από τον ημερήσιο τύπο).

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ

Α. Το παραπάνω άρθρο δημοσιεύθηκε πρόσφατα σε εφημερίδα . Να παρουσιάσετε στην τάξη σας το περιεχόμενο του άρθρου αυτού με μια περίληψη 100 – 120 λέξεων.
Μονάδες 25

Β1. Με ποια νοηματική σχέση συνδέονται μεταξύ τους η πρώτη και η δεύτερη παράγραφος του κειμένου; Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. Μονάδες 5

Β2. Να αναλύσετε τη δομή της τελευταίας παραγράφου (δομικά στοιχεία/μέρη, τρόπος/μέθοδος ανάπτυξης). Μονάδες 5

Β3. “Η μετάβαση από την τοπική στην παγκόσμια κοινωνία απαιτεί...”.
α) μόνο την εκμάθηση της μητρικής γλώσσας β) ανεξαρτησία και αυτονομία δράσης γ) αποδοχή κάθε κοινωνικής και πολιτισμικής ιδιαιτερότητας δ) καλλιέργεια τοπικιστικού πνεύματος Ποια από τις παραπάνω φράσεις (α, β, γ, δ) συμπληρώνει σωστά, σύμφωνα με το κείμενο, το νόημα της πρότασης που σας δίνεται; Να τη γράψετε στο τετράδιό σας και να αιτιολογήσετε με συντομία την επιλογή σας.
Μονάδες 5
Β4. Να αποδώσετε σε 5-6 σειρές το νόημα της παρακάτω φράσης του κειμένου: “Το κράτος πρόσφερε ως τώρα εκπαίδευση και λιγότερο παιδεία”. Μονάδες 5

Β5. Να γράψετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις: συμμετοχή, τοπική, ταχύτητα, αφθονία, υπευθυνότητα. Μονάδες 5

Γ. Τώρα που έφτασε η στιγμή της αποφοίτησής σας από το Λύκειο, αξιοποιώντας τις εμπειρίες της σχολικής σας ζωής, να γράψετε μια επιστολή προς τον Υπουργό Παιδείας, στην οποία να διατυπώνετε τεκμηριωμένα τις απόψεις σας για τις αλλαγές που θα θέλατε να γίνουν στο σχολείο, προκειμένου αυτό να ανταποκρίνεται αποτελεσματικότερα στις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας. (500 – 600 λέξεις).
Μονάδες 50

Θέματα Έκφρασης Έκθεσης Γ΄Λυκείου 2000 (απαντήσεις ενδεικτικές )

Ερώτημα Α
Σε πρόσφατο δημοσίευμα του τύπου προβάλλεται η παιδεία ως λύση για τα σημαντικότερα προβλήματα των σημερινών κοινωνιών. Ειδικότερα, η δια βίου παιδεία, που σήμερα κατακτιέται με προσωπική προσπάθεια, έχει στόχο να βοηθήσει το άτομο να ενταχθεί σε μια παγκόσμια κοινότητα, αισθητή και στη χώρα μας, που συνοδεύεται από οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες. Για να επιλυθούν τα προβλήματα αυτά, η εκπαίδευση πρέπει να μετατραπεί από ποσοτική σε ποιοτική. Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της ‚τα τέσσερα θεμέλια της διά βίου εκπαίδευσης προσδιορίζονται από την ικανότητα του μαθητή να μαθαίνει, να δρα με βάση τις γνώσεις του, να συνυπάρχει με τη διαφορετικότητα των συνανθρώπων του και να εξελίσσει την προσωπικότητά του.

Ερώτημα Β
Β.1 Η πρώτη περίοδος της δεύτερης παραγράφου (Η αισιοδοξία για την πορεία τον κόσμου κατά την τρίτη χιλιετία μπορεί να προκύψει από τον επαναπροσδιορισμό του ρόλου και της αποστολής της εκπαίδευσης) αποτελεί έκφραση αισιόδοξης προοπτικής αναφερόμενη στην εκπαίδευση ως μέσου αντιμετώπισης των προβλημάτων που καταγράφονται στην τελευταία περίοδο της πρώτης παραγράφου και δημιουργούν κλίμα ανησυχίας για το μέλλον (Η εμμονή, όμως, στα οικονομικά συμφέροντα και στους κανόνες της ελεύθερης αγοράς, η επιβολή τον καταναλωτικού προτύπου της αφθονίας, το διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στα φτωχά και στα πλούσια κράτη, η κρίση της δημοκρατικής συμμετοχής και τους κράτους πρόνοιας, η κοινωνική περιθωριοποίηση και ο αποκλεισμός και τόσα άλλα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος δημιουργούν κλίμα ανησυχίας για το μέλλον.). Άρα, ανάμεσα στις δυο παραγράφους υπάρχει συνεκτικότητα που προκύπτει από την συνάφεια αντιθετικών νοημάτων.

Β.2. Η δομή της τελευταίας παραγράφου έχει ως εξής:
α. θεματική περίοδος: Στην έκθεση της Διεθνούς Επιτροπής της UΝΕSCΟ για την εκπαίδευση στον 21° αιώνα τονίζεται ότι η δια βίου εκπαίδευση πρέπει να στηρίζεται στους παρακάτω τέσσερις πυλώνες, που αποτελούν διαφορετικά είδη μάθησης.

β. Λεπτομέρειες - σχόλια: 1. Μαθαίνω να αποχτώ τη γνώση, συνδυάζοντας ικανοποιητικά μία ευρύτατη γενική παιδεία με τη δυνατότητα εμβάθυνσης σε ορισμένα θέματα. 2. Μαθαίνω να ενεργώ με τέτοιον τρόπο, ώστε να αποχτώ όχι μόνο επαγγελματική κατάρτιση αλλά και γενικότερα τη δυνατότητα να αντιμετωπίζω και να εργάζομαι αρμονικά σε ομάδες. 3. Μαθαίνω να συμβιώνω, κατανοώντας τους άλλους και έχοντας επίγνωση των κοινωνικών αλληλεξαρτήσεων - συμβάλλοντας στην πραγματοποίηση κοινών δράσεων και στη διευθέτηση των συγκρούσεων, με σεβασμό στις αξίες του πλουραλισμού, της αμοιβαίας κατανόησης και της ειρήνης. 4. Μαθαίνω να ζω με τέτοιον τρόπο, ώστε να αναπτύσσω την προσωπικότητα μου και να μπορώ να ενεργώ με μεγαλύτερη αυτονομία και περισσότερη κρίση και προσωπική υπευθυνότητα.
γ. Πρόταση κατακλείδα: Για το λόγο αυτόν, η εκπαίδευση δεν πρέπει να παραμελεί την ανάπτυξη των ατομικών δυνατοτήτων, τη μνήμη, τη λογική κρίση, τη ν αίσθηση του ωραίου, τις φυσικές ικανότητες του ατόμου και τη δεξιότητα της επικοινωνίας, με παράλληλη ευαισθησία στη χρήση της μητρικής γλώσσας.
Μέθοδος ανάπτυξης της παραγράφου είναι η διαίρεση.

Β.3 Ορθή απάντηση είναι η (γ): αποδοχή κάθε κοινωνικής και πολιτισμικής ιδιαιτερότητας, επειδή η περίοδος αναφέρεται στα χαρακτηριστικά που διακρίνουν την παγκόσμια κοινότητα και τονίζει τα εφόδια εκείνα που πρέπει να διαθέτει το άτομο, ώστε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις του “παγκόσμιου χωριού”.

Β.4. Ως τώρα η σχολική εκπαίδευση ήταν περιορισμένη στο επίπεδο της τραπεζικής αντίληψης της μάθησης: απλή και παθητική συσσώρευση γνώσεων, οι οποίες είχαν θεωρητικό περιεχόμενο και δε συνδέονταν με τα βιώματα και τις εμπειρίες του μαθητή. Αντιθέτως, το αληθινό περιεχόμενο της παιδείας συνδέεται με την ικανότητα του μαθητή να αποκωδικοποιεί και να αξιολογεί τα εκπεμπόμενα μηνύματα καθώς και να εφαρμόζει αυτά που μαθαίνει στο περιβάλλον του, αλλάζοντας τα δεδομένα του με τρόπο υπεύθυνο και αποτελεσματικό.

Β.5. συμμετοχή: αποχή
τοπική: παγκόσμια
ταχύτητα: βραδύτητα
αφθονία: έλλειψη, ένδεια
υπευθυνότητα: ανευθυνότητα

Ερώτημα Γ

Τα βασικότερα στοιχεία της κρίσης του εκπαιδευτικού συστήματος είναι τα εξής:
α) Η εκπαίδευση σήμερα συνδέθηκε με τη βιομηχανική επανάσταση και τις ανάγκες της παραγωγής και γι’ αυτό, εγκαταλείποντας τον ανθρωπιστικό προσανατολισμό που θα έπρεπε να έχει, απέκτησε χαρακτήρα τεχνοκρατικό. Η μονομέρεια και ο πνευματικός ακρωτηριασμός βάλλει την προσωπικότητα του νέου και λειτουργεί ως τροχοπέδη στην πορεία ολοκλήρωσης του.
β) Οι ταχύτατες αλλαγές σε όλους τους τομείς οδήγησαν την εκπαίδευση σε μια αδυναμία αντίστοιχης προσαρμογής, με αποτέλεσμα μια μερική αποτυχία ως προς την εκπλήρωση των αναγκών της παραγωγής και παροχής των απαιτούμενων ειδικών γνώσεων.
γ) Έλλειψη υλικοτεχνικής υποδομής (εργαστήρια φυσικής και χημείας, γυμναστήρια, βιβλιοθήκες), με αποτέλεσμα ο μαθητής να μην μπορεί να αφομοιώσει τις γνώσεις που διδάσκεται. Κάποια σχολικά εγχειρίδια και προγράμματα σπουδών δεν ανταποκρίνονται στα σύγχρονα επιτεύγματα και στις σύγχρονες παιδαγωγικές αντιλήψεις, με αποτέλεσμα την παροχή τυποποιημένων και επιστημονικά ξεπερασμένων γνώσεων.
δ) Το συχνά χαμηλό επίπεδο των διδασκόντων και η έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού ως απόρροια της έλλειψης ειδικής μέριμνας και σεμιναρίων για την επιστημονική αναβάθμιση και ενημέρωση των εκπαιδευτικών και την αναπροσαρμογή των γνώσεων τους βάσει των νέων δεδομένων και εξελίξεων.
ε) Η σύνδεση των προγραμμάτων της εκπαίδευσης με μικροκομματικά συμφέροντα και οι συχνές και άνευ ουσίας αλλαγές του, καθώς και η έλλειψη σοβαρής αντιμετώπισης της αναβάθμισης του από διακομματικές επιτροπές.
στ) Το πνεύμα των εισαγωγικών εξετάσεων, που ευνοεί την αποστήθιση, την ανούσια βαθμοθηρία, την επιφανειακή γνώση και όχι την ανάπτυξη της κριτικής ικανότητας και της ευρείας εγκυκλοπαιδικής γνώσης.
ζ) Ο υποβαθμισμένος ρόλος του εκπαιδευτικού. Μετά την παρέμβαση διεθνών οργανισμών είναι πλέον συνείδηση όλων η αναγκαιότητα της κοινωνικής, ηθικής επιστημονικής και οικονομικής αναβάθμισης του ρόλου του εκπαιδευτικού και η αναγνώριση του έργου του ως ιδιαίτερου κοινωνικού λειτουργήματος.

Το πλαίσιο των αναγκαίων αλλαγών στο εκπαιδευτικό σύστημα συνίσταται στα εξής:
α) Το εκπαιδευτικό σύστημα θα πρέπει να συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας παιδείας ευρύτερης και ανθρωπιστικής. Μέσα από την εκπαίδευση θα πρέπει να διαμορφώνονται δημιουργικοί πομποί γνώσης, ήθους και ζωής. Η εκπαίδευση ξεπερνώντας το μονολιθικό-τεχνοκρατικό χαρακτήρα της θα πρέπει να γαλουχεί προσωπικότητες κριτικά σκεπτόμενες.
β) Το εκπαιδευτικό σύστημα δοκιμάζεται από την επίδραση των κοινωνικών διαφορών (κοινωνικές ανισότητες, ιδιωτική και δημόσια εκπαίδευση, εκπαίδευση που παρέχεται στα αστικά κέντρα και στην ύπαιθρο), οι οποίες θα πρέπει να αντιμετωπιστούν για να επιτευχθεί υψηλό μορφωτικό επίπεδο των πολιτών και ουσιαστική κοινωνική εξέλιξη.
γ) Επιβάλλεται να επιχειρείται εκσυγχρονισμός στις μεθόδους διδασκαλίας, τη νοοτροπία και τις παρεχόμενες γνώσεις. Τα νέα δεδομένα προωθούν τη δημιουργία μιας εκπαίδευσης ευέλικτης με πολλές εναλλακτικές δυνατότητες (μαθήματα επιλογής, διαρκής επιμόρφωση).
δ) Είναι απαραίτητο να λειτουργεί εκμεταλλευόμενη παράλληλα και άλλους τομείς, π.χ. πολιτιστικές εκδηλώσεις, ΜΜΕ, εκθέσεις.
ε) Μέσα από την εκπαιδευτική διαδικασία θα πρέπει να γαλουχεί δημοκρατικές προσωπικότητες προωθώντας το διάλογο, το σεβασμό και τον πλουραλισμό απόψεων.
στ) Οφείλει παράλληλα να σέβεται την προσωπικότητα των μαθητών και να λαμβάνει υπόψη της τα εξελικτικά στάδια και τις ιδιαιτερότητες των νεαρών ατόμων (ψυχολογία, ειδικές ανάγκες, ικανότητες, ιδιαιτερότητες).

Θέματα Αρχαίων Ελληνικών Γ΄ Λυκείου 2001 (απαντήσεις)

ΔΙΔΑΓΜΕΝΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Α. Έτσι, λοιπόν, κάθε ειδικός αποφεύγει την υπερβολή και την έλλειψη, ενώ ψάχνει να βρει το μέσο και αυτό επιλέγει, όχι, δηλαδή, το από καθαρά ποσοτική άποψη μέσο, αλλά (το μέσο) σε σχέση με εμάς. Αν, λοιπόν, κάθε τέχνη εκπληρώνει σωστά το έργο της μ’ αυτόν τον τρόπο έχοντας στραμμένο το βλέμμα της προς το μέσο και κατευθύνοντας Τα έργα της προς αυτό [γι’ αυτό συνηθίζουν να προσθέτουν στο τέλος για τα ολοκληρωμένα έργα ότι δεν είναι δυνατό ούτε να αφαιρέσει (κάποιος) ούτε να προσθέσει (κάτι) ‚αφού η υπερβολή και η έλλειψη φθείρουν την ολοκλήρωση, ενώ η μεσότητα τη διασώζει και οι καλοί τεχνίτες εργάζονται, όπως λέμε, έχοντας στραμμένα το βλέμμα τους προς αυτό (δηλαδή, το μέσο)],(αν), λοιπόν η αρετή είναι πιο ακριβής και πιο καλή από κάθε τέχνη, όπως ακριβώς και η φύση, θα μπορούσε να έχει για στόχο της το μέσο. Και εννοώ την ηθική (αρετή) διότι αυτή αναφέρεται στα πάθη και στις πράξεις και σ’ αυτά υπάρχει η υπερβολή και η έλλειψη και το μέσο.

Β1. Ο Αριστοτέλης προσπαθώντας να διερευνήσει τη φύση της αρετής θεωρεί απαραίτητο να προσδιορίσει αρχικά την έννοια της μεσότητας, αφού θα καθορίσει την ηθική αρετή ως μεσότητα. Σύμφωνα με το χωρίο ο καθορισμός του «μέσου» είναι δυνατός με δύο ειδών κριτήρια: α) με κριτήρια αντικειμενικά («κατ΄ αὐτό τό πρᾶγμα», «το μέν πράγματος») και β) με κριτήρια υποκειμενικά («πρός ἡμᾶς»).
Σύμφωνα με τα αντικειμενικά κριτήρια, το μέσο καθορίζεται ως αυτό που απέχει εξίσου από τα δύο άκρα του συνεχούς και διαιρετού πράγματος. Η μεσότητα αυτή είναι μία και η ίδια για όλους. Σύμφωνα με τα υποκειμενικά κριτήρια, το μέσο καθορίζεται ως αυτό που δεν παρουσιάζει ούτε υπερβολή ούτε έλλειψη και δεν είναι ένα ούτε το ίδιο για όλους, αντίθετα διαφέρει κατά περίπτωση.

Β2. Σύμφωνα με τον Αριστοτέλη, τέχνη, αρετή και φύση έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα, και οι τρεις έχουν τη δυνατότητα να δημιουργούν μορφές. Το προβάδισμα όμως έχει η αρετή· η αρετή δίνει μορφή στην προσωπικότητα του ανθρώπου, ενώ η τέχνη στην ύλη. Αλλά και η φύση είναι ανώτερη από την τέχνη, καθώς η τέχνη είναι μίμηση της φύσης. Εξάλλου, η φύση οδηγεί τα έργα της στην τελείωση, ενώ τα έργα της τέχνης δεν τείνουν πουθενά. Η σύγκριση μεταξύ αρετής και φύσης δε γίνεται με σαφή τρόπο στο κείμενο του Αριστοτέλη.

Β3. Βλέπε σχολικό βιβλίο, σελίδα 145 και 147: «Στη Μακεδονία ο Αριστοτέλης ... τα Ηθικά Νικομάχεια».

Β4 . Λαβεῖν - λήμμα / ἄγουσα - αγωγή /εἰώθασιν - ἔθος / ἔχουσιν - έξις φθειρούσης - φθορά

ΑΔΙΔΑΚΤΟ ΚΕΙΜΕΝΟ
Γ1. Μετά από αυτό, λοιπόν, ο μεν Αλκιβιάδης είχε αναχωρήσει προς τον Ελλήσποντο και προς τη Χερσόνησο για να εισπράξει χρήματα σι υπόλοιποι όμως στρατηγοί συμφώνησαν με το Φαρνάβαζο να δώσει ο Φαρνάβαζος στους Αθηναίους είκοσι τάλαντα για την Καλχηδόνα και να οδηγήσει προς το βασιλιά τους απεσταλμένους των Αθηναίων, και έδωσαν ένορκες διαβεβαιώσεις και πήραν από το Φαρνάβαζο, να πληρώνουν σι Καλχηδόνιοι το Φόρο υποτέλειας στους Αθηναίους, όσο ακριβώς είχαν συνηθίσει, και να δώσουν πίσω τα χρήματα που οφείλονταν ‚σι Αθηναίοι όμως να μην πολεμούν με τους Καλχηδονίους έως ότου έλθουν σι απεσταλμένοι από το βασιλιά. Ο Αλκιβιάδης όμως δεν τύχαινε να παρευρίσκεται στην ανταλλαγή ένορκων διαβεβαιώσεων‚ αλλά βρισκόταν κοντά στη Σηλυμβρία.
Γ2. α.
συγχώρησον ἀπόδος
συγχωρησάτω ἀποδότω
συγχωρήσατε ἀπόδοτε
συγχωρησάντων ή συγχωρησάτωσαν ἀποδόντων ή ἀποδότωσαν

β. εἰληφώς εἰληφότος εἰληφότι εἰληφότα εἰληφώς
Γ3. α. πράξων: επιρρηματική τελική μετοχή, συνημμένη στο υποκείμενο Αλκιβιάδης του ρήματος ὤχετο.
παρών: κατηγορηματική μετοχή, που αναφέρεται στο υποκείμενο Αλκιβιάδης του ρήματος οὐκ ἐτύγχανε.

β. Υπόθεση: ἕως ἄν οἱ παρά βασιλέως πρέσβεις ἔλθωσιν
Απόδοση: μή πολεμεῖν
Ο υποθετικός λόγος είναι λανθάνων καθώς η υπόθεση λανθάνει σε χρονικοϋποθετική πρόταση και εξαρτημένος, καθώς η απόδοση είναι τελικό απαρέμφατο, που ισοδυναμεί με μελλοντική έκφραση και εκφράζει το προσδοκώμενο.

(Ο υποθετικός λόγος μετά την απεξάρτηση θα έχει ως απόδοση: μή πολεμεῖτε.)

Θέματα Αρχαίων Ελληνικών Γ΄Λυκείου 2001

ΤΡΙΤΗ 29 ΜΑΪΟΥ 2001

Διδαγμένο κείμενο : 'Αριστοτέλους 'Ηθικά Νικομάχεια (Β6, 4-10)

Ἐν παντὶ δὴ συνεχεῖ καὶ διαιρετῷ ἔστι λαβεῖν τὸ μὲν πλεῖον τὸ δ' ἔλαττον τὸ δ' ἴσον, καὶ ταῦτα ἢ κατ' αὐτὸ τὸ πρᾶγμα ἢ πρὸς ἡμᾶς... Λέγω δὲ τοῦ μὲν πράγματος μέσον τὸ ἴσον ἀπέχον ἀφ' ἑκατέρου τῶν ἄκρων, ὅπερ ἐστὶν ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πᾶσιν, πρὸς ἡμᾶς δὲ ὃ μήτε πλεονάζει μήτε ἐλλείπει· τοῦτο δ' οὐχ ἕν, οὐδὲ ταὐτὸν πᾶσιν. Οἷον εἰ τὰ δέκα πολλὰ τὰ δὲ δύο ὀλίγα, τὰ ἓξ μέσα λαμβάνουσι κατὰ τὸ πρᾶγμα· ἴσῳ γὰρ ὑπερέχει τε καὶ ὑπερέχεται· τοῦτο δὲ μέσον ἐστὶ κατὰ τὴν ἀριθμητικὴν ἀναλογίαν. Τὸ δὲ πρὸς ἡμᾶς οὐχ οὕτω ληπτέον· οὐ γὰρ εἴ τῳ δέκα μναῖ φαγεῖν πολὺ δύο δὲ ὀλίγον, ὁ ἀλείπτης ἓξ μνᾶς προστάξει· ἔστι γὰρ ἴσως καὶ τοῦτο πολὺ τῷ ληψομένῳ ἢ ὀλίγον· Μίλωνι μὲν γὰρ ὀλίγον, τῷ δὲ ἀρχομένῳ τῶν γυμνασίων πολύ. Ὁμοίως ἐπὶ δρόμου καὶ πάλης. Οὕτω δὴ πᾶς ἐπιστήμων τὴν ὑπερβολὴν μὲν καὶ τὴν ἔλλειψιν φεύγει, τὸ δὲ μέσον ζητεῖ καὶ τοῦθ' αἱρεῖται, μέσον δὲ οὐ τὸ τοῦ πράγματος ἀλλὰ τὸ πρὸς ἡμᾶς.
Εἰ δὴ πᾶσα ἐπιστήμη οὕτω τὸ ἔργον εὖ ἐπιτελεῖ, πρὸς τὸ μέσον βλέπουσα καὶ εἰς τοῦτο ἄγουσα τὰ ἔργα (ὅθεν εἰώθασιν ἐπιλέγειν τοῖς εὖ ἔχουσιν ἔργοις ὅτι οὔτ' ἀφελεῖν ἔστιν οὔτε προσθεῖναι, ὡς τῆς μὲν ὑπερβολῆς καὶ τῆς ἐλλείψεως φθειρούσης τὸ εὖ, τῆς δὲ μεσότητος σῳζούσης, οἱ δ' ἀγαθοὶ τεχνῖται, ὡς λέγομεν, πρὸς τοῦτο βλέποντες ἐργάζονται), ἡ δ' ἀρετὴ πάσης τέχνης ἀκριβεστέρα καὶ ἀμείνων ἐστὶν ὥσπερ καὶ ἡ φύσις, τοῦ μέσου ἂν εἴη στοχαστική. Λέγω δὲ τὴν ἠθικήν· αὕτη γάρ ἐστι περὶ πάθη καὶ πράξεις, ἐν δὲ τούτοις ἔστιν ὑπερβολὴ καὶ ἔλλειψις καὶ τὸ μέσον.

Ερωτήσεις

Α. Από το κείμενο που σας δίνεται να μεταφράσετε στο τετράδιό σας το απόσπασμα: "Οὕτω δὴ πᾶς ἐπιστήμων ... καὶ ἔλλειψις καὶ τὸ μέσον".

Μονάδες 10

Β. Να γράψετε στο τετράδιό σας τις απαντήσεις των παρακάτω ερωτήσεων:
Β1."Ἐν παντὶ δὴ συνεχεῖ...οὐ τὸ τοῦ πράγματος ἀλλὰ τὸ πρὸς ἡμᾶς":
Με ποια κριτήρια είναι δυνατός, κατά το χωρίο αυτό, ο καθορισμός του "μέσου" και ποια είναι τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της μεσότητας, ανάλογα με το κριτήριο καθορισμού της;

Μονάδες 15

Β2.Τέχνη - ἀρετή - φύσις: Ποιο κοινό χαρακτηριστικό γνώρισμα διακρίνει ο Αριστοτέλης στις τρεις αυτές έννοιες, σε ποια από τις τρεις δίνει το προβάδισμα και γιατί, κατά τη γνώμη σας, της δίνει το προβάδισμα αυτό;

Μονάδες 15

Β3.Ποια φιλοσοφική και συγγραφική δραστηριότητα ανέπτυξε ο Αριστοτέλης κατά την περίοδο στην οποία ανήκουν τα "Ηθικά Νικομάχεια";

Μονάδες 10

Β4. Να σχηματίσετε ένα ομόρριζο ουσιαστικό (απλό ή σύνθετο) της αρχαίας ελληνικής για καθέναν από τους παρακάτω ρηματικούς τύπους, χρησιμοποιώντας την παραγωγική κατάληξη που σας δίνεται:
λαβεῖν : -μα
ἄγουσα : -ή
εἰώθασιν : -ος
ἔχουσιν : -σις
φθειρούσης : -ά

Μονάδες 10

Γ. Αδίδακτο κείμενο
Αδίδακτο κείμενο: Ξενοφῶντος Ἑλληνικά Α´ (γ´) 8 - 10

Ἐκ τούτου δὲ Ἀλκιβιάδης μὲν ᾤχετο εἰς τὸν Ἑλλήσποντον καὶ εἰς Χερρόνησον χρήματα πράξων· οἱ δὲ λοιποὶ στρατηγοὶ συνεχώρησαν πρὸς Φαρνάβαζον ὑπὲρ Καλχηδόνος εἴκοσι τάλαντα δοῦναι Ἀθηναίοις Φαρνάβαζον καὶ ὡς βασιλέα πρέσβεις Ἀθηναίων ἀναγαγεῖν, καὶ ὅρκους ἔδοσαν καὶ ἔλαβον παρὰ Φαρναβάζου ὑποτελεῖν τὸν φόρον Καλχηδονίους Ἀθηναίοις ὅσονπερ εἰώθεσαν καὶ τὰ ὀφειλόμενα χρήματα ἀποδοῦναι, Ἀθηναίους δὲ μὴ πολεμεῖν Καλχηδονίοις, ἕως ἂν οἱ παρὰ βασιλέως πρέσβεις ἔλθωσιν. Ἀλκιβιάδης δὲ τοῖς ὅρκοις οὐκ ἐτύγχανε παρών, ἀλλὰ περὶ Σηλυμβρίαν ἦν.

Παρατηρήσεις

Γ1. Να μεταφράσετε στο τετράδιό σας το κείμενο. Μονάδες 20

Γ2.α) συνεχώρησαν, ἀποδοῦναι: Να κλίνετε την προστακτική των ρηματικών αυτών τύπων στο χρόνο και τη φωνή που βρίσκονται. Μονάδες 5

Γ2.β) ἔλαβον: Να κλίνετε στον ενικό αριθμό το αρσενικό γένος της μετοχής του ενεργητικού παρακειμένου.
Μονάδες 5

Γ3. α)Να χαρακτηρίσετε συντακτικώς τις μετοχές: πράξων, παρών. Μονάδες 5

Γ3.β) Να γράψετε την υπόθεση και την απόδοση του υποθετικού λόγου που λανθάνει στο κείμενο και και να τον χαρακτηρίσετε. Μονάδες 5